پژوهش‌های ژنتیک گیاهی

ارزیابی پایداری عملکرد ژنوتیپ‎‌های گندم نان با استفاده از ترکیبی از ویژگی‌های AMMI و BLUP

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سیده سمیه موسوی 1
امیدعلی اکبرپور 1
طهماسب حسین پور 2

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان ،خرم آباد

2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد

http://dx.doi.org/10.22034/pgr.10.1.7
چکیده
در این پژوهش 15 ژنوتیپ گندم نان به‌همراه رقم آفتاب به‌عنوان رقم شاهد با 4 تکرار در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌مدت 3 سال زراعی (1398-1395) در ایستگاه سراب چنگایی شهرستان خرم‌آباد با هم مقایسه شدند. آزمون نسبت درست‌نمایی (LRT) نشان داد که اثر متقابل ژنوتیپ در سال برای عملکرد دانه معنی‌دار است. بر این اساس تجزیه مقادیر منفرد (SVD) بر روی ماتریس بهترین پیش‌بینی‌های نااُریب خطی (BLUP) اثر متقابل ژنوتیپ × سال، برای ارزیابی پایداری ژنوتیپ‌ها انجام شد. اسکری‌پلات نشان داد که مؤلفه اصلی اول 7/71 درصد و مؤلفه اصلی دوم 3/28 درصد از تغییرات ماتریس حاصل از بهترین پیش‌بینی‌های نااُریب خطی برهم‌کنش ژنوتیپ در سال را توجیه نمودند. بای‌پلات اولین مؤلفه اصلی محیط در برابر عملکرد اسمی نیز نشان داد که ژنوتیپ‌های شماره 9، 12 و 13 سهم ناچیزی در برهم‌کنش ژنوتیپ × سال داشتند و از پایداری عمومی بالاتری برخوردار بودند. همچنین بای‌پلات حاصل از عملکرد دانه در برابر میانگین وزنی نمرات مطلق (WAASB)، ژنوتیپ‌ها را در چهار ناحیه قرار داد، به‌طوری که ژنوتیپ‌های شماره 15، 16، 12، 11 و 10 در ناحیه چهارم به‌دلیل پایداری بالا (مقادیر پایین WAASB) و بزرگی متغیر پاسخ (عملکرد بالا) قرار گرفتند و به‌عنوان ژنوتیپ‌های برتر شناخته شدند. شاخص WAASBY (میانگین وزنی پایداری WAASB و عملکرد) ژنوتیپ‌های شماره 15، 16، 12،10، 11،14، 9 و 4 را به‌عنوان ژنوتیپ‌های پایدار و پر محصول معرفی نمود. به‌طور کلی بر اساس دو شاخص WAASB و WAASBY و مقایسه آن‌ها، ژنوتیپ‌های 15، 16، 12، 11 و 10 به‌عنوان ژنوتیپ‌های برتر انتخاب شدند که می‌توان آن‌ها را به‌منظور کشت در اقلیم‌های مشابه توصیه نمود.

کلیدواژه‌ها

اثرات متقابل ژنوتیپ در محیط
پایداری
ترکیب دو روش AMMI و BLUP
گندم نان
پژوهش‌های ژنتیک گیاهی
دوره 10، شماره 1
تیر 1402
صفحه 111-122

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما