پژوهش‌های ژنتیک گیاهی

استفاده از روش‌های پارامتری و ناپارامتری برای تجزیه اثر متقابل ژنوتیپ × محیط در ژنوتیپ‌های گندم نان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محتشم محمدی 1
رحمت الله کریمی زاده 2
طهماسب حسین پور 3
حسن قوجق 4
کمال شهبازی 5
پیمان شریفی 6

1 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران

2 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور- سازمان تحققات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد

4 مربی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان - سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد

5 ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل - سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مغان

6 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت

https://doi.org/10.29252/pgr.4.2.75
چکیده
برنامه ­های اصلاحی معمولاً مبتنی بر ارزیابی تظاهر موفق ژنوتیپ‌ها در مناطق و سال‌های مختلف بویژه در مراحل نهایی گزینش ارقام در محیط هدف، تحت شرایط شیوع طبیعی تنش­های خشکی و گرما هستند. انجام دقیق­تر گزینش ژنوتیپ­های گندم مستلزم کاهش اثرات محیطی برای تبیین ظرفیت ژنتیکی آنها با تحلیل مناسب اثر متقابل ژنوتیپ × محیط است. در این تحقیق، 18 ژنوتیپ پیشرفته گندم نان در پنج ایستگاه گچساران، گنبد، خرم‌آباد، مغان و ایلام در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار طی سه سال زراعی (93-1390) در شرایط دیم ارزیابی شدند. برای بررسی اثرات متقابل ژنوتیپ× محیط بر روی داده‌های سه ساله عملکرد دانه در هر ایستگاه و همچنین تمام ایستگاه‌ها، تجزیه واریانس مرکب انجام شد. سپس به دلیل معنی‌دار بودن اثرات متقابل سال× مکان و ژنوتیپ× سال× مکان، پایداری عملکرد دانه با استفاده از روش­های پارامتری و ناپارامتری ارزیابی شد. لاین­های شماره 10 و 17 به‌ترتیب با تولید 3028 و 3107 کیلوگرم در هکتار بیشترین میزان تولید دانه را داشتند. بر اساس آماره­های پارامتری: CVi، ، ، ، MSY/L و MSPI و آماره­های ناپارامتری: ، ، ، Top، Mid، Low، R-Sum،  و SDR، لاین شماره 10، از پایداری عملکرد مناسبی برخوردار بود. علاوه بر این، لاین­های شماره 12 و 17 نیز محصول و پایداری عملکرد بالایی داشتند. دو لاین زودرس شماره 10 و 17، دارای ارتفاع بوته مطلوب و وزن هزار دانه نسبتاً زیادی بودند.

کلیدواژه‌ها

اصلاح
سازگاری
پایداری
دیم
خشکی
گرما
پژوهش‌های ژنتیک گیاهی
دوره 4
صفحه 75-88

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما