برآورد پارامترهای ژنتیکی، ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی توده‌های بومی گشنیز ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 دانشگاه تربیت مدرس

چکیده
در ‌هر ‌برنامه ‌اصلاحی، ‌آگاهی ‌از ‌نوع ‌عمل ‌ژن‌های ‌کنترل‌کننده ‌توارث ‌صفات ‌اهمیت ‌فراوانی ‌دارد. ‌در ‌این ‌تحقیق ‌به ‌منظور ‌برآورد ‌پارامترهای ‌ژنتیکی ‌صفات، ‌نتاج ‌حاصل ‌از ‌تلاقی‌ ‌دی‌آلل ‌6 ‌ژنوتیپ ‌گشنیز ‌در ‌نسل‌های ‌F1 ‌و ‌F2 ‌مورد ‌ارزیابی ‌قرار ‌گرفتند. ‌ژنوتیپ‌های ‌مورد ‌بررسی ‌در ‌سه ‌شرایط ‌متفاوت ‌آبیاری ‌به ‌طور ‌جداگانه ‌در ‌قالب ‌طرح ‌بلوک‌های ‌کامل ‌تصادفی ‌با ‌سه ‌تکرار ‌در ‌هر ‌آزمایش ‌در ‌سال ‌زراعی ‌95-1394 ‌مورد ‌ارزیابی ‌قرار ‌گرفتند. ‌نتایج ‌تجزیه ‌واریانس ‌ژنتیکی ‌حاکی ‌از ‌معنی‌دار ‌بودن ‌میانگین ‌مربعات ‌ترکیب‌پذیری ‌عمومی ‌و ‌خصوصی ‌برای ‌تمامی ‌صفات ‌مورد ‌بررسی ‌بود ‌که ‌نشان‌دهنده ‌اهمیت ‌اثرات ‌افزایشی ‌و ‌غیر ‌افزایشی ‌ژن‌ها ‌در ‌کنترل ‌این ‌صفات ‌بود. ‌اثرات ‌افزایشی ‌در ‌کنترل ‌صفات ‌ارتفاع ‌بوته، ‌تعداد ‌برگ، ‌تعداد ‌شاخه ‌و ‌عملکرد ‌بیولوژیک ‌مهم‌تر ‌بودند؛ ‌در ‌حالی ‌که ‌نقش ‌اثرات ‌غیرافزایشی ‌ژنی ‌در ‌کنترل ‌صفات ‌شاخص ‌برداشت ‌و ‌عملکرد ‌میوه ‌بیشتر ‌از ‌اثرات ‌افزایشی ‌بود. ‌بنابراین ‌تهیه ‌دورگهای ‌برتر ‌با ‌استفاده ‌از ‌روش‌های ‌به‌نژادی ‌مبتنی ‌بر ‌آزمون ‌نتاج ‌در ‌جهت ‌بهبود ‌این ‌صفات ‌موثر ‌خواهد ‌بود. ‌همچنین ‌در ‌میان ‌والدهای ‌انتخاب ‌شده، ‌والد ‌P4 ‌در ‌آبیاری ‌معمولی ‌و ‌تنش ‌خشکی ‌ملایم ‌و ‌والد‌ ‌P6 ‌در ‌تنش ‌خشکی ‌شدید، ‌بهترین ‌والدها ‌برای ‌استفاده ‌به ‌عنوان ‌والد ‌‌دهنده ‌در ‌توسعه ‌واریته‌های ‌گشنیز ‌با ‌عملکرد ‌بالا ‌بودند.

کلیدواژه‌ها