پژوهش‌های ژنتیک گیاهی

تجزیه و تحلیل مقاومت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله در بین لاین‌های گندم امیدبخش اقلیم گرم و مرطوب شمال کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی ملیحی پور 1
محمدعلی دهقان 2
کمال شهبازی 3

1 بخش غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، گرگا ن

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، پار سآبا د

https://doi.org/10.22034/pgr.2024.11.2.3
چکیده
بیماری بلایت فوزاریومی سنبله، عمدتاً ناشی از گونه قارچی Fusarium graminearum، یکی از مهم­ترین بیماری­های گندم به‌ویژه در اقلیم گرم و مرطوب شمال کشور است. در تحقیق حاضر، با هدف شناسایی و گزینش لاین‌های مقاوم به بیماری، تعداد 20 لاین گندم امیدبخش مربوط به این اقلیم به‌همراه گندم رقم فلات به‌عنوان شاهد حساس به بیماری، طی سال زراعی 94-1393 در دو منطقه گرگان و مغان و سال زراعی 1394-95 در منطقه مغان بررسی شدند. همچنین، به‌منظور شناسایی مقاومت نوع II در این لاین‌ها، واکنش آن‌ها در برابر بیماری در شرایط گلخانه (کرج) نیز بررسی شد. تجزیه واریانس مرکب داده­های مربوط به میزان وقوع، شدت و شاخص بیماری و میزان آلودگی دانه به‌دست آمده از سه محیط آزمایشی مزرعه نشان داد که برای هر چهار صفت مذکور تفاوت معنی­داری بین لاین‌های آزمایشی وجود داشت. ارزیابی واکنش لاین‌های آزمایشی نشان داد که شاهد تجاری مروارید به‌همراه پنج لاین N-93-6، N-93-12، N-93-15، N-93-18 و N-93-19 با داشتن میانگین وقوع، شدت و شاخص بیماری و آلودگی دانه پایین­تر در مزرعه و شدت بیماری کمتر در گلخانه، از مقاومت بالاتری نسبت به بیماری برخوردارند. به‌نظر می‌رسد که وجود مقاومت نوع I در این لاین‌ها موجب کاهش بیماری در آن‌ها شده باشد. در این بررسی، نتایج اندازه­گیری پارامترهای مختلف ژنتیکی تفاوت­های زیادی را بین صفات مختلف نشان داد. از نظر مقایسه ضرایب تنوع ژنتیکی و فنوتیپی بین صفات مختلف، سه صفت، دانه آلوده به فوزاریوم (FDK)، میزان وقوع بیماری و شاخص بیماری در مقایسه با دو صفت دیگر یعنی شدت بیماری در شرایط مزرعه و گلخانه دارای بیشترین ضریب تنوع و از بین آن‌ها صفت FDK دارای بالاترین نسبت ضریب تنوع ژنتیکی به ضریب تنوع فنوتیپی بود. درنهایت یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که دو صفت FDK و شدت بیماری در مزرعه دارای وراثت‌پذیری عمومی بالا (به‌ترتیب 68 و 60 درصد) و بقیه صفات دارای وراثت‌پذیری پایین‌تری بودند.

کلیدواژه‌ها

آلودگی دانه
شاخص بیماری
شدت بیماری
مقاومت نوع II
وقوع بیماری
Fusarium graminearum
پژوهش‌های ژنتیک گیاهی
دوره 11، شماره 2
دی 1403
صفحه 29-46

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما